İskoç Kültürünün 5 Olmazsa Olmazı

Birleşik Krallık’tan ayrılmak için yaptığı referandumla bugünlerde gündemin baş köşesine oturan İskoçların kültürüne gelin yakından bakalım.

İskoç kültür ve geleneğinin temelini 12. yüzyıldan bu yana var olan, üyelerinin birbiriyle akrabalık bağıyla bağlı olduğu 250’yi aşkın klan oluşturmaktadır. Bunlar arasında belki de en ünlüsü, İskoçya’nın bağımsızlığı için mücadele vermiş ünlü kahraman William Wallace’ın da bağlı bulunduğu Wallace klanıdır.

Peki klanlar ve İskoç Kültürü dendiğinde aklımıza ne gelmeli?

Gayda

1400lü yıllardan itibaren İngiliz ordusunda askeri amaçlı kullanılmaya başlayan gayda, yıllar içinde İskoç halkı tarafından çok sevilmiş, bugünkü yaygın kullanımına ulaşmıştır.

Tek başına bir gaydayı dinlemek belki sıkıcı olabilir, ama yüzlerce gaydadan oluşan bir bando çalmaya başladığında inanın yüz metrelerce uzaktan tüyleriniz diken diken oluyur.

Bu büyüleyici sesi dinlemek için en güzel fırsatlardan biri her yıl Ağustos ayında düzenlenen Military Tattoo, diğeri de yaz aylarında ülkenin çeşitlik yerlerinde düzenlenen Highland Games.

Highland Games

Özellikle yaz aylarında, ülkenin Highlands denen doğasıyla eşsiz kuzey bölgesinde düzenlenen bu şenliklerde İskoç kültürüne dair herşeyi bulabilirsiniz: ülkenin dört yanından gelen klanların gayda bandolarının büyüleyici gösterileri, kendi ekoseli tartan desenleriyle dokunmuş etekleriyle dansçılar, tam bir güç gösterisi olan kütük fırlatmayı (caber tossing) da içeren atletizm oyunları.

Farklı bölgelerde, farklı zamanlarda düzenlenen bu şenliklerin en önemlisi, İngiliz Kraliyet Ailesi'nin (yani Kraliçe ve Prens'in) de katıldığı Braemar Highland Games'dir. Her yıl Eylül'ün ilk haftasonu düzenlenen bu oyunları kaçırmayın.

Tartan ve Kilt

Geleneksel olarak yünden dokunan ekose desenli kumaşa tartan denir. İskoçya'daki her klanın kendi tartan deseni vardır. Tartandan atkı, şal, battaniye de yapılsa da en tipik kullanımı kilt'tir.

Kilt, erkeklerin düğün, tören, Highland Games gibi resmi durumlarda giydikleri, diz boyunda bir kumaştır. Etek olduğu düşünülse de etek değil daha ziyade peştamal gibidir. Kilt'in üstüne süsleme olarak kemer ve kese, altına ise yine ekoseli yün çorap giyilir.

Haggis

Ciğer sarması ve sucuk arası bir lezzet topu diyebileceğimiz haggis, kuzu yürek, ciğer ve akciğeri, soğan, yulaf ezmesi ve baharattan yapılıp bağırsağa doldurulur.

Fırında üç saat kısık ateşte piştikten sonra yanında patates püresi ve bir kadeh viskiyle servis edilir.

Viski

İskoçların “ab-ı hayat”, yani yaşam suyu dedikleri viski, 1400’lü yıllardan beri ülkenin en gözde içkisi olmuş, ülkenin dört bir yanı damıtımhaneler tarafından sarılmıştır. Özellikle muhteşem doğasıyla insanı büyüleyen Glen bölgesinin damıthanelerini (ör. Glenfiddich, Glenlivet, Glenmorangie) görmeden dönmek olmaz.

İskoç viskisi temelde single ve blended olarak ikiye ayrılır; buradaki single, viskinin sadece bir damıtımhanede yapıldığı anlamına gelir, blended ise birden çok damıtımhanenin ürettiği viskinin karıştırılmasıyla elde edilir. Kişisel olarak bizim favorimiz ise Talisker, Laphroaig gibi isli viskiler.

Şu yazımız da ilginizi çekebilir
Osmanlıca Hakkında Yanlış Bilinen 5 Şey

Hararetli bir Osmanlıca tartışması yapılıyor bugünlerde. Osmanlıca aşağı, Osmanlıca yukarı. Nedir bu Osmanlıca? Sadece mezar taşı okumaya mı yarar? Yoksa şöyle bir arkadaşımızla oturup doyum döküm Osmanlıca konuşabilir miyiz?