Debbağ Nedir?

Deri tabaklama nasıl yapılır, Ahilik’in ana dalı sayılan dericilikte geleneksel yani doğal yöntem nedir, merak mı ediyorsunuz? Gelin Isparta, Yalvaç’taki debbağların hikayesine bir göz atalım.

Dericilik ve deri tabaklama, insanlık tarihi kadar eski bir meslektir. Bugüne kadar bulunabilmiş kayıtlarda Antik Mısır ve Sümer medeniyetlerinde dahi dericiliğe rastlanmaktadır. Zaman içerisinde “tabakhane”ye dönüşmüş olan “debbağhane” sözcüğü, aslında Arapça “debbağ”, yani deri tabaklayan (sepileyen) kişi anlamındaki sözcükle, Farsça “hane” sözcüğünün birleşmesinden oluşmuştur. Aslında öz Türkçe’de deri tabaklama işine “sepi”, bu işi yapan kişiye (yani debbağa) “sepici”, bu mesleğe de “sepicilik” denilmektedir.

Ahilik Ahi Evran

Ahilik’le Dericiliğin Ne Alakası Var?

Çok basite indirgeyerek bir cümleyle ifade etmek gerekirse Ahilik, 1205 yılında Ahi Evran tarafından kurulan, ve felsefe olarak iyi ahlakı, doğruluğu, kardeşliği ve yardımseverliği benimsemiş bir esnaf dayanışma teşkilatıdır. Debbağların piri olarak da bilinen Ahi Evran, anlaşılacağı üzere bir debbağdır (sepicidir) ve dolayısıyla sepicilik mesleğinin Ahilik’te büyük bir önemi vardır.   

Geleneksel Deri

Geleneksel Deri Tabaklama Nasıl Oluyor?

Günümüzde dünyanın her yerinde deri tabaklama işlemi, artık modern yöntemlerle, yani kimyasallar kullanılarak yapılmaktayken, çok az sayıda kalmış geleneksel tabakhanelerde ise köpek pisliğinden sumağa, meşe palamudundan kirece tamamen doğal ve neredeyse organik maddeler kullanılmaktadır. Usta bir debbağın tabakladığı deri, kimyasallarla yapılmış deriye göre çok daha kaliteli olur.

Tabakhane Köpek

Tabakhaneye Bok Mu Yetiştireceksin?

Hepimizin bildiği bu söz, işte geleneksel yöntemle deri tabaklanan dönemden kalma bir söz. Çünkü yedikleri kemikleri eritebilmek için köpeklerin bağırsaklarında bir enzim salgılanmakta, ve bu enzim de köpek dışkısını yapar yapmaz en yoğun miktarda bulunmaktaymış. Bu yüzden tabakhane çevrelerinde bol miktarda köpek beslenmekte, bu köpeklerin dışkıları da acilen tabakhaneye yetiştirilmekteymiş.

Isparta Yalvaç Debbağ

Bugün Hala Bu Yöntemi Kullanan Kaldı Mı?

Günümüzde geleneksel yöntemle deri tabaklama dünyada neredeyse ölmüş durumda. Kalan nadir tabakhaneler de, Fas’ta olduğu gibi, UNESCO Kültür Mirası’na girmektedir. Ülkemizde de yok olma tehdidiyle karşı karşıya olan bu mesleğin hala sürdürüldüğü yerlerden biri Isparta’nın Yalvaç ilçesidir.

Hem ülkemizde hem dünyada yok olma tehdidi altındaki geleneksek zanaatların korunup kollandığı, kültüre daha çok değer verilen bir dünyayı hep beraber oluşturamaz mıyız?

 
Isparta Esintisi

Isparta Esintisi

Geleneksel deri tabaklamayı öğrenin
Doğal deriden maske yapın
Debbağlarla tanışın