Asırlık Zanaat Sedefçilik Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Geleneksel el sanatlarından biri olan ve kaybolmaya yüz tutmuş asırlık bir zanaat sedefçilik. Son zamanlarda çeşitli girişimler ile yeniden ismini sıkça duyuyoruz. Peki, nedir yüzyıllık olma hikayesi?

Bir zamanlar Osmanlı sultanlarının saraylarını süsleyen en nadide eşyalarda, padişah tahtlarında, çeyiz sandıklarında, camilerde ve evlerde en kıymetli malzemelerde görebiliriz sedefçilik sanatını. Şimdilerde yeniden meslek olan ve atölyelerde üretimi başlayan sedefçiliği gelin daha yakından tanıyalım.

Sedef Nedir

Sedef Nedir?

Sedef, sıcak denizlerin akıntılı sularında tuz, kireç ve fosfordan oluşan kalker bir maddedir. Midye, istiridye kabukları ile deniz ve kara kaplumbağalarının kabuğunda bulunan ve sedefçilikte kullanılan sert, beyaz ve gökkuşağı pırıltılı, fosforik özelliği olan madde. Saf ve duru bir görüntüsü olduğundan cazip bir süsleme unsuru aynı zamanda. Bu nedenle diğer sanat dallarında da basit başına süsleme malzemesi olarak da kullanılmış.

Sedefin Özellikleri

Sedefin Özellikleri

Ahşap oymacılığında altın, gümüş ile birlikte zümrüt, yakut, lal taşı gibi değerli taşlarla birlikte her yerde her alanda çekici bir işleme ile görünür. Taşıdığı renge göre de isim çeşitliliği gösteriyor; Beyaz, arusek, çöp sedef gibi…Çok çeşidi bulunmasına karşılık sedefçilikte yalnızca belirli özelliklere sahip olan sedefler kullanılıyor. Sedefin bir sanat eserinde ya da süsleme olarak kullanılabilmesi için işlenebilir kalınlıkta olması, gökkuşağının renklerini yansıtması ve renklerinin albenisi ile göz zevkine uyması gerekir.

Sedefçiler ve Sedefkarlar

Sedefçiler ve Sedefkarlar

İnce marangozluk işleri yapan kişilere Sedefkarlar deniyor. Bu kişiler sedef, fildişi, kemik ve benzeri maddeleri ustaca kullanarak çeşitli eşyalar yaparlar. Sedefçiler ise yalnızca sedefi işleyen kişilere verilen isim. Yani sedefçiler zanaatçı, sedefkarlar ise sanatçı olarak biliniyor. Osmanlı Devletinde mimarlar ilk önce sedefkarlık eğitimi görür, sonra mimar olurlarmış. Mimar Sinan ile mimar Mehmet Ağa da bu öğrenimi alıp sonra mimar olan ünlü kişilerden.

Sedef Kakma

Sedef Kakma

Sedef işçiliği, 'oyma' ve 'kakma' usulü ile yapılıyor. Sedef kakma, ayrıca sedefçilik ya da sedef işleme olarak bilinen teknikte sedef, ahşap üzerine açılan çukur veya oymalara yerleştirilir ve tahtaya temas eden yüzeyden düşmelerini önleyecek yapıştırıcılar sürülür ya da sedeflerin etrafı madeni tellerle çevrilir. Bağa, fildişi, kemik, çeşitli filetolar ve altın, gümüş gibi kıymetli madenler de sedefkârlıkta kullanılan malzemelerdir.

Sedefcilik Teknikleri ve İsciligi

Sedefçilik Teknikleri ve
Sedef İşçiliği

Gömme, kaplama ve macunlama olarak 3 teknik kullanılır. Bunlardan ilk ikisi tamamen Osmanlı karakteri taşırlar; gömme veya kaplama tekniğiyle hazırlanan “İstanbul işi” eserlerde fildişi, bağa ve kemik gibi yardımcı unsurlar kullanılır. Sedef işçiliği, gerek motif özellikleri ve gerekse kullanım sahaları ve tarzları bakımından Eser-i İstanbul, Şam işi, Viyana işi ve Kudüs işi olarak 4 ana grupta toplanır.

Günümüzde Sedefcilik

Günümüzde Yeniden Sedefçilik

Osmanlı döneminde en gelişmiş ve verimli dönemini geçiren sedefçilik bugün ise Türkiye'de sadece Gaziantep'te yapılıyor. Günümüzde kendini yenileyerek tekrar hayat bulan bu sanatla çeyiz sandığı, ayna, sandalye, sehpa, midye kutu, puroluk, rahle, şamdan ve mumluk, baston, anahtarlık, kül tablaları, sini atlıkları, tavlalar, telefonluklar gibi eşyalar ile sedef işlemeli orijinal Osmanlı tüfekleri, hançerler, kılıçlar, silah kabzaları da yapılıyor.

Geleneksel el sanatlarımızdan biri olan asırlık zanaat sedefçilik hem geçmişi günümüze taşıyor hem de günümüzde yaşatmak için zamana direniyor. Biz de geleneksel kültürümüzü sizlerle buluşturmaya devam ediyoruz.

Deneyim Seyahatiyle Tanış

Çok özel yerel insanlar tanımak için
Yerel kültürü keşfetmek için
Evinize ganimetlerle dönmek için

Bu Yazılarımız Da İlginizi Çekebilir!